Bu sabah uyandığımda bileğim alışılmadık derecede terlemişti ve üzerinde iç içe geçmiş halka izleri vardı. Suçlu mu? Gündüz kullanmaktan büyük keyif aldığım, yeşil kadranlı ve son derece konforlu beads-of-rice kordonlu Longines Legend Diver’ım. Üstelik kıyafetlerimle uyuyakalmamıştım, her ne kadar evde bir bebek varken bu ihtimal tamamen imkânsız olmasa da. Bunun yerine, bazı saat meraklılarının her gece yaptığını iddia ettiği şeyi deneyimlemek için yatağa girmeden önce saatimi bileğime taktım.
Gecenin bir noktasında uyandım ve saatin artık sönmeye yüz tutmuş lume’una (yani karanlıkta parlayan detaylarına) gözlerimi kısarak baktım. Saati okumaya çalıştım ama sonunda pes edip komodindeki dijital saate döndüm. Sabah 5’ti.
Çoğu insan yalnızca saatle uyumuyor değil; birçok kişi bunu doğrudan psikolojik bir problem gibi görüyor. Saat fotoğrafçısı Troy Barmore, Instagram’da bu alışkanlık hakkında soru sorduğumda “Saatiyle uyuyanlar sadece psikopatlar,” diye cevap verdi. Koleksiyoner Wes Cutter ise “Bunu yapmayı düşünecek nasıl bir canavar olabilir?” diye yazdı.
Ama son birkaç haftadır her gece saatleriyle uyuyan insanlarla konuşuyorum. Ve Longines’imle uyumak hayatımı değiştiren bir deneyim olmasa da, 24 saat boyunca saat takan bu insanlar düşünmeye değer bazı noktalara değindi.
Tennessee, Nashville’de yaşayan Aaron Shapiro yeni baba oldu. Uyurken Rolex Explorer takıyor. Evergreen Gear adlı Substack bültenini yazan Shapiro, “Rolex açık ara en rahat saat. Dört ya da beş gün boyunca hiç çıkarmadan takabiliyorum,” diyor.
Explorer, yedi aylık bebeği gece uyandığında saati hızlıca kontrol etmesini sağlıyor. “Ve bunu yaparken iPhone ekranına bakıp gözlerimi kör etmek zorunda kalmamayı tercih ederim,” diye ekliyor.
Yine de Shapiro dürüst davranıyor: Aslında biraz da bu satın alımı kendince haklı çıkarmaya çalıştığını kabul ediyor. Rolex onun için oldukça yeni bir saat ve açık konuşmak gerekirse onu mümkün olduğunca fazla takmak istiyor.
Shapiro için tek sorun ne mi? Bazen saatin lume’u fazla parlak oluyor ve onu yastığının altına saklamak zorunda kalıyor.
Aaron Shapiro’nun Rolex Explorer modeli. Fotoğraf: Aaron Shapiro
Londra’da yaşayan 40 yaşındaki Duncan ise Omega Seamaster “No Time to Die”, “First Omega in Space” Speedmaster ve Breitling Navitimer gibi modellerin bulunduğu koleksiyonuyla 20 yılı aşkın süredir uyuyor. “Temel motivasyon muhtemelen tembellikti,” diyor.
Duncan birçok açıdan bizden biri: saatleri seviyor. İlk Flik Flak’ını beş ya da altı yaşındayken aldığından beri. Ama başka bir sorunu daha var: yatakta son ana kadar kalmayı çok seviyor. Bu yüzden aceleyle evden çıkarken bazen saat takmayı unutuyor ve bu da onu “çıplak” hissettiriyor. “Saatle uyumanın daha kolay olacağını düşündüm,” diyor. “Böylece sabah yapılacak bir şeyi eksiltmiş oluyordum.”
Duncan saatle uyumaya gençlik yıllarında başlamış. Önce kırmızı bir G-Shock, ardından bir Seiko Solar ve sonunda Citizen Titanium Eco-Drive kullanmış. Konuştuğum diğer birçok kişiden farklı olarak Duncan’ın gece taktığı saat konusunda özel kriterleri yok. Gece tuvalete kalktığında lume işe yarıyor, “yaş ilerledikçe daha sık yaşanan bir durum,” diye ekliyor, ama Frederique Constant Slimline Moonphase Manufacture modeli de gece pek işlevsel olmamasına rağmen onunla birlikte yatağa giriyor.
“Bunu 20 yıldan uzun süredir yapıyorum ve artık tamamen yerleşmiş bir alışkanlık haline geldi,” diyor Duncan. Davranışını değiştirebilecek hiçbir şey düşünemediğini söylüyor. Tabii gecenin bir yarısı yanlışlıkla eşine saatiyle çarpmışlığı da var. “Pek mutlu olmamıştı.”
58 yaşındaki emekli asker Ed ise 1986’da askerî eğitim kampından mezun olduğundan beri saatle uyuyor. Orduda görev yaptığı dönemde alarm fonksiyonuna sahip bir saate ihtiyaç duyduğu için Seiko Bell-Matic modeliyle uyumaya başlamış.
İyi bir lume’un ardından alarm özelliği, saatleriyle uyuyan insanların en sık verdiği ikinci sebep olarak öne çıkıyor. Otto Burcher da sabah onu uyandırdığı için Casio F91W ile uyuduğunu söylüyor. Peki neden telefon ya da masa saati kullanmıyor? “Sadece alışkanlık oldu,” diyor.
Ed ise sade askeri saatleri tercih ediyor: güçlü bir lume, mümkün olduğunca az düğme ve titanyum olmadığı sürece metal bilezik istemiyor. Şu anki tercihi ise Casio Oceanus T200.
34 yaşındaki Teksaslı Chase M. ise 2018 yılında Apple Watch ile uyumaya başlamış. Ancak 2021’de, gecenin ortasında gelen e-postalarla titreşmeyen saatlere geçiş yapmış. Yatağa girerken “daha sade ve daha ince bir saat” tercih ettiğini söylüyor. Favorileri arasında Formex Essence 41, Christopher Ward C65 Dune ve Tudor Black Bay 58 bulunuyor.
Konuşmalarım boyunca tekrar tekrar karşıma çıkan bir diğer konu ise insanların teknolojiden uzaklaşma isteğiydi. Bilekleri onlar için dikkat dağıtıcı bildirimlerden ve biten bataryalardan arındırılmış kutsal bir alan gibi. WatchUSeek forumunda Luca6691 kullanıcı adıyla yazan bir kullanıcı, “Apple Watch Ultra işini iyi yapıyor ama mekanik saatlerle seyahat etmeyi sevmeye başladım,” diyor. “Hiçbir şeye ihtiyaç duymayan otomatik bir saatin sadeliğini seviyorum.”
Saatler, bu insanlar için gecenin bir yarısı telefondaki bildirim girdabına kapılmaktan kaçış yolu haline gelmiş durumda. Shapiro, “Uyandığınız anda telefona bakıyorsunuz ve bir bakmışsınız sadece saati kontrol etmek isterken dört bildirimin içine düşmüşsünüz,” diyor. Mekanik saatler, gündüz saatlerinde telefonlarımızın kara deliğinden kaçmak için bir sığınak haline geldi. Belki de bunun geceye taşınması çok da şaşırtıcı değil.
İşte bunu düzenli olarak yapan insanların önerdiği bazı kurallar:
Lume özelliği şart. Bunun gerçekten işe yarar olması için saatin küçük bir gece lambası gibi davranabilmesi gerekiyor. Eğer karanlıkta saati okuyamıyorsanız hiçbir anlamı yok.
Metal bilezikler tercih ediliyor. Saatleriyle uyuyanlar, kumaş ve deri kayışların gece boyunca oluşan ter nedeniyle zamanla kötü kokmaya başladığını söylüyor. Titanyum özellikle konforlu bulunuyor, ancak Shapiro’ya göre Rolex Explorer’daki paslanmaz çelik bilezik “gün boyu inanılmaz rahat hissettiren bir kara büyü kombinasyonu gibi.”
Field watch modellerine yönelin. Güçlü lume önemli olsa da dengenin doğru kurulması gerekiyor. Kimse gecenin ortasında IWC’nin tamamen lume kaplı Big Pilot modeli gibi deniz feneri misali parlayan bir saat istemiyor. Chase genellikle “daha az ışıklı dikkat dağıtıcı unsur” içeren modelleri tercih ediyor. Yani lume’lu bezel, pip ya da kronograf ibresi olmayan saatleri. Çünkü geceleri ihtiyacınız olan tek şey saat ve dakika göstergeleri.
Yatarken taktığınız saat hafif ve ince olmalı. Duncan, Omega “No Time To Die” Seamaster modeliyle uyumayı çok sevdiğini çünkü saatin son derece hafif olduğunu söylüyor. Chase ise 14 mm’den daha kalın modellerle uyumaktan kaçınıyor. “Kalın bir saatin bileğimde uzun süre baskı yapması sabah ağrıyla uyanmama neden olabiliyor,” diyor.
Aslında hiçbir kural yok. Shapiro uyku saati konusunda nelere dikkat ettiğini anlatırken, kendi koyduğu tüm kuralları da sürekli çiğnediğini kabul ediyor. Kalın saatler ve deri kayışlar tavsiye edilmiyor olabilir ama kendisi 47 mm’lik deri kayışlı bir Panerai ile gayet rahat uyuduğunu söylüyor. “Bileğinizde battaniye taşımak gibiydi,” diye anlatıyor.
Uyku zaten başlı başına tuhaf bir şey. Geçen ekim ayında insanlar, mükemmel uyku koşulları yaratması için binlerce dolar verdikleri teknolojik uyku kapsüllerinin ya garip açılarda sıkışıp kaldığını ya da kullanılmayacak kadar sıcak hale geldiğini keşfetmişti. Hepimiz magnezyum, meditasyon, koyun sayma, günlük tutma ya da kırmızı ampullere geçme gibi karmaşık ritüeller yaratıyoruz. Bunu kamuya açık şekilde itiraf etmemeliyim belki ama yıllardır uykuya dalabilmek için 30 Rock bölümlerini ninni gibi açıyorum. Liz Lemon kafamdaki kötü düşünce sürüsünü susturmadığı sürece gerçekten uyuyamıyorum.
Bu yüzden konuştuğum herkesin saatleriyle uyumak için farklı sebepleri olsa da, ortak nokta saatlerine duydukları gerçek sevgiydi. Duncan, “Tamamen estetik sebeplerle ve mekanik saat mühendisliğine duyduğum hayranlık yüzünden yapıyorum,” diyor. Birkaç yıl önce mega koleksiyoner Eric Peng Cheng bana özellikle uyku için saat değiştirdiğini söylemişti. “Tüm saatlerimin bileğimde zaman geçirmesini seviyorum,” diye açıklamıştı. Bağlantıyı kesmenin ve kaliteli uykunun her zamankinden daha zor hale geldiği bir dünyada, saatinizle uyumak artık o kadar da absürt bir alışkanlık gibi görünmüyor.
BU İÇERİK İLK OLARAK GQ US WEB SİTESİNDE YAYINLANMIŞTIR.
