Bu artık bir trend değil, futbol formalarını etkisi altına alan gerçek bir dalga. Öyle ki bu akıma katılmayan kulüpleri saymak, katılanları saymaktan muhtemelen daha kolay. Ağustos ayının son günlerinde 2026-2027 sezonu başlarken ve kulüp futbolu yavaş yavaş yeniden sahneye çıkarken, sahalarda ve tribünlerde nostalji, vintage estetik, tarih ve bazıları için oldukça uzak geçmişe uzanan anıların havası esecek. En azından formalar söz konusu olduğunda. Çünkü birçok kulüp, formasında logosunun eski versiyonlarından birini kullanmayı tercih etti.
Fransa'da, iç saha formaları sıralamamızda ve deplasman formaları sıralamamızda görebileceğiniz gibi, her biri farklı bir forma üreticisiyle çalışan üç kulüp bu tercihi yaptı. adidas'ın forma sponsoru olduğu Racing Club de Strasbourg, üç formasının her birinde farklı bir logo kullanacak: İç saha formasında güncel logo, deplasman formasında 1920-1945 yılları arasında kullanılan logo, third formasında ise 1945-1950 döneminden kalma logo yer alacak. Macron formaları giyen AJ Auxerre, 1960'tan 1992'ye kadar kullandığı armasını deplasman formasında yeniden hayata döndürürken New Balance ile çalışan LOSC ise away formasında 1990'ların dikkat çekici buldog logosuna yer veriyor.
Bu fenomen elbette Fransa'yla sınırlı değil. Hatta en belirgin şekilde İngiltere'de karşımıza çıkıyor. Premier League'deki 20 kulübün en az dokuzu formalarından birinde eski bir logo kullanacak: Bournemouth, Crystal Palace, Fulham, Hull City, Leeds, Liverpool, Newcastle, Sunderland ve Chelsea (henüz piyasaya çıkmayan ancak internete sızdırılan third formasında). Avrupa genelinde ise İtalya'dan AS Roma, Lazio, Como ve Juventus, İspanya'dan Osasuna ve Almanya'dan Eintracht Frankfurt gibi takımlar da bu akıma katılmış durumda.
Bu özel formaların birçoğunun arkasında, akımı özellikle iyi değerlendiren bir forma üreticisi var: adidas. Marka, üç çizgi yerine adidas Originals'ın lifestyle dünyasıyla özdeşleşen yonca logosunu kullandığı Trefoil forma serisiyle vintage akımından sonuna kadar yararlanıyor. Alman spor giyim devi geçen sezon AS Roma, Juventus ve Bayern gibi kulüplerin bazı third formalarında yonca logosunu vintage kulüp armalarıyla bir araya getirerek nabız yoklamış ve başarılı olmuştu.
Aslında bu trendin kökenini neredeyse birebir aynı bir hamle üzerinden... yedi yıl öncesine kadar takip etmek mümkün. Eylül 2019'da Nike, sekiz Avrupa takımı için oldukça retro esintiler taşıyan bir third forma koleksiyonu çıkardı. Futbol formalarının geçmişten henüz bugünkü kadar yoğun biçimde ilham almadığı bir dönemde bu, 1990'ların estetiğine bir saygı duruşu olarak tasarlanan ilk koleksiyonlardan biriydi: kumaşlar, kesimler, saten detaylar, yakalar, renkler ve desenler.
© DeFodi Images/Getty Images (sol), © Anadolu/Getty Images (sağ)
Kulüplerin logoları modern versiyonlarıyla kalırken geçmişe dönüşü yapan Nike olmuştu. Marka, adının meşhur Swoosh'un üzerinde tam hâliyle yazıldığı “Nike Futura” logosunu yeniden kullanmaya başladı. Geçtiğimiz sezon Amerikan spor giyim devi aynı hamleyi bir kez daha, yine büyük bir başarıyla gerçekleştirdi ve Total 90 koleksiyonunu yeniden canlandırdı. Bu kez Chelsea ve Tottenham formalarında vintage kulüp logolarına da yer verildi.
© TF-Images/Getty Images
2019'dan bu yana giderek daha fazla forma üreticisi ve kulüp retro trendine yöneliyor ve formalarını tasarlarken kendi tarih kitaplarının sayfalarını karıştırıyor. Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri Hollanda'daki Ajax Amsterdam. Hollanda kulübü 1991'den itibaren Yunan mitolojisindeki Ajax figürünü temsil eden armasının minimalist ve sadeleştirilmiş bir versiyonunu kullanıyordu. Kulüp 2021'de iç saha formasında eski logosunu, yani daha zengin ve detaylı versiyonu yeniden kullanmaya karar verdi. Bu hamle o kadar başarılı oldu ki Ajax, 2025'te resmî olarak eski logosuna geri döndü.
Ajax Amsterdam formalarında artık kulübün eski logosu yer alıyor. © ANP/Getty Images
Bu değişim bir yandan son derece mantıklı, diğer yandan ise bir bakıma sezgilere aykırı. Bir tarafta blokecore trendinin etkisiyle futbol formaları giderek daha yoğun biçimde vintage estetikten ilham alıyor ve eski futbol formaları pazarı bugün geçmişten parçalar arayan tüketicilerin yoğun ilgisiyle adeta doygunluğa ulaşmış durumda. Diğer tarafta ise bu trend, futbolda son yıllarda görülen logo modernizasyonunun tam tersine ilerliyor. Kulüp logoları giderek daha fazla sadeleştiriliyor; farklı alanlara, özellikle de sosyal medyaya kolayca uyarlanabilecek bir marka kimliğinin vitrini olarak tasarlanıyor. Fransa'da Marseille, Nantes ve Reims; İtalya'da ise Juventus ve Inter'in yakın dönemdeki logo değişimleri bunun örneklerinden yalnızca birkaçı.
Futbol formaları ise tam ters yönde ilerliyor gibi görünüyor. Artık şehirde giyilmek ve belirli bir zarafet anlayışını temsil etmek üzere tasarlanan formaların duygu ve sofistike bir hava yaratması gerekiyor. Bu da onları eski logoları yeniden hayata geçirmek için kusursuz bir araç hâline getiriyor. Çünkü akıllı telefon ekranlarının ve sosyal medya profil fotoğraflarının aksine formalar, logoların kendilerini daha özgür ve daha detaylı biçimde gösterebildiği alanlar olmaya devam ediyor. Basit bir monogramdan ziyade bir arma, bir hanedan arması gibi.
Kulüpler açısından bu yaklaşım, modern futbolun imajları ve kimlikleri üzerindeki olumsuz etkilerine karşı koymanın da bir yolu. Eski logoları yeniden hayata geçirerek, onlara ikinci bir hayat vererek ve kimi zaman onları modern bir şekilde yeniden yorumlayarak taraftarlarının nostalji duygusuna sesleniyor ve onlara şu mesajı gönderiyorlar: İşte bizim tarihimiz; uzun, zengin ve çok katmanlı ve biz onu unutmuyoruz. Bir bakıma taraftarların en temel içgüdülerinden biri olan “eskiden her şey daha güzeldi” hissini tatmin ederken kendi köklerine yeniden tutunmanın bir yolu.
BU İÇERİK İLK OLARAK GQ FRANCE WEB SİTESİNDE YAYINLANMIŞTIR.
