Filmi biraz başa saralım... 2019'un Nisan ayında tüm dünyada fırtına gibi esen Avengers: Endgame devasa bir kâr bıraktı Marvel'a. 350 milyon dolara çekilen filmin kazandığı hasılat 3 milyar dolara yakındı. Bu sadece sinema salonlarında satılan biletlerden gelen hasılattı! Bunun başka gösterimleri, dijital platform ve VOD (video on demand) gösterimleri de vardı...
Aynı yıl vizyona giren Örümcek Adam: Evden Uzakta, 160 milyonluk bütçesine karşılık 2 milyara yakın hasılat elde edince –yani yine çok iyi bir sonuç– 22 filmdir ilmek ilmek işlenen Marvel Sinematik Evreni'nin (MCU) Endgame'den sonra da yoluna yine büyük kârlarla devam edeceği düşünüldü. Ama öyle olmadı...
Ayrıca tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi birçok şeyde olduğu gibi bu gidişatı da bozdu. Karantina sırasında sinema salonlarıyla arası açılan insanların süper kahraman filmlerine olan ilgisi de azaldı. Herkes evlere kapanınca tüm dünyada dijital platformlar da bu fırsatı değerlendirdiler. Özellikle Netflix abone sayısını inanılmaz bir sıçramayla artırdı. Genci yaşlısı herkes "streaming" teknolojisiyle yayın yapan platformları kullanmayı öğrendi ve bunun konforuna da alıştı.
2021'de pandemi koşulları gevşeyince Marvel hemen ertelediği Black Widow ile takvimini yeniden çalıştırmaya başladı. Ancak ortalama 200-250 milyon dolara çekilen post-pandemi yapımlarında Örümcek Adam filmleri dışında eski kârlara ulaşılamadı. İnsanlar salonlara kolay dönecekler gibi görünmüyordu.
Endgame'in ve Evden Uzakta filmlerinin yarattığı "bitti artık" duygusu yeni Marvel filmlerine sinmişti. Farklı bir şeyler yapmak gerekiyordu. İki popüler kahramanı bir araya getirdikleri Deadpool ve Wolverine yapıldı mesela. Dünya çapında 1 milyar 338 milyon hasılat alabildi.
Aynı yıl box office listesinin ilk sırasında şu filmler yer aldı: Ters Yüz 2 (Inside Out 2), Moana 2, Çılgın Hırsız 4 (Despicable Me), Beterböcek Beterböcek (Beetlejuice Beetlejuice), Dune: Part II, Twisters, Kung Fu Panda 4, Bad Boys: Ya Hep Ya Hiç (Bad Boys: Ride or Die), Kingdom of the Planet of the Apes, Gladiator II, Sonic 3... Bakın bunların hepsi devam filmleri ve kök filmleri de yıllar öncesine dayanıyor, üstelik Deadpool ve Wolverine dışında hiçbiri süper kahraman filmi değil.
Hollywood'un kriz zamanlarında çareyi eski filmlerde araması yeni bir strateji değil elbette. Garanti bir kitleye sahip olduğunu düşündükleri eski filmlere, bilgisayar oyunlarına, çizgi romanlara dönüp dönüp dururlar. Bu kaynaklara yaratıcı dokunuşlarla yaptıkları zeki dönüşler bazen çalışır. Bazen de karşılığı olmayan filmler çıkar ve kaybolur.
2025 listesi de bu stratejik yaklaşımla doluydu. Popüler bir bilgisayar oyunundan uyarlanan Bir Minecraft Filmi, eski bir Disney animasyonunun gerçek oyunculu yeniden çekimi Lilo & Stitch, yine gerçek oyuncularla bir daha çekilen animasyon klasiği How to Train Your Dragon gibi...
2026'nın son çeyreğine yaklaşırken seyirci-sinema ilişkisinde yaşanan bazı gelişmeler karamsar bulutların dağılmasını sağladı.
Bugün seyirci sinemaya gitmeyi renkli bir etkinlik olarak görmeyi hâlâ istiyor ama hangi filmlerle? Teknolojisi ve hikayesiyle de ilgi çeken animasyonların krallığı devam ediyor bir kere, bu kesin. Ama bu sene uzun zamandır olmayan bir şeye tanık olduk: Hem gişenin ilk sıralarında yer alan hem de sosyal medyada en çok konuşulanlarda devam filmleri ve yeniden çevrimlerin nispeten az olduğu dikkat çekiyor.
Michael Jackson'ın biyografik filmi Michael, sinemasıyla değil ama olağanüstü bir sanatçının yaptıklarını hatırlatan içeriği ve müzikleriyle insanları etkiledi. İzleyiciler tüm zamanların en çok izlenen biyografik filmini, dünyanın her yerinde birçok salonda dans ederek, şarkılara eşlik ederek katılım gösterdikleri bir etkinliğe dönüştürdüler.
İyi çekilmiş parlak fikirli korku filmlerinin hâle insanları sinema salonlarına çekebileceğini ise bu sene iki yaratıcı genç sinemacıdan gelen Saplantı (Obsession) ve Backrooms filmleri kanıtladı.
İyi romanların iyi sinemayla buluşunca seyirciyi yakalaması da garanti gibi oluyor. Hamlet, Kurtuluş Projesi (Project Hail Mary) ve elbette Homerus'un dev eseri The Odyssey'in de seyirciden gördüğü coşkulu ilgi ortada işte. Demek ki gişe sinemasını sadece süper kahraman filmlerine bağlamak çok da sürdürülebilir bir durum değilmiş!
Süper kahraman filmlerinin daha rasyonel bir orana inmiş olması onların kalitesini de artıracaktır. Her filmi seyirciden kolayca kabul gören ve süper kahraman külliyatının en garanti kahramanlarından biri olan Örümcek Adam'ın yeni filmi Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün (Spider-Man: Brand New Day) de seyirci tarafından ödüllendirilen iyi bir gençlik filmi olmuş işte. Zaten ABD sinemalarında da tüm zamanların rekor açılışını yapmış. Bu yıl bitmeden yine genç seyircilerin büyük merak içinde beklediği Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç ve Avengers: Doomsday de vizyona girmiş olacak. Yeni Avengers filmi şimdilik eski heyecanından çok uzakta, Marvel evrenine dair büyük bir sınav olacak...
Sinemanın "business" tarafı seyircinin verdiği mesajları doğru algılayıp stratejilerini ona göre kuruyor. Gençler kendilerini gördükleri ve onlara yoğun duygular yaşatacak filmler istiyorlar. Genel sinema izleyicisi de sinemada izlemenin fark yaratacağı daha çok "büyük film" istiyor.
Biz yine her zamanki gibi geriden geliyoruz. Hollywood neyin olmayacağını anladıysa, biz önce onu bir süre daha deniyoruz. Mesela bizde hâlâ genç sinemacılara, yeni fikirlere alan açmak gibi bir amaç ya da strateji ufukta pek görünmüyor.
Vizontele 3, Çakallarla Dans 8, 2 Aile Arasında, Aşk Tesadüfleri Sever 3, Çatlı 2, Dondurmam Gaymak 2, Rafadan Tayfa 7, Sır-Ayet 5, Azem 6, Cevşen 2, Hüddam 7, Siccin 10 önümüzdeki aylarda ve gelecek sene seyirciyi salonlara çekmesi beklenen filmler! Recep İvedik 8 ve Gora4Gora (dizi olarak) gibi yapımlar da dijital platformlara saklanmış.
Önümüzdeki ayların takviminde bu filmlerin yanı sıra çocuk animasyonları, cinli korku filmleri, ucuz komedi filmleri var yine. Geçen yılın gişe şampiyonu bir yeniden çevrim olan Yan Yana'nın konusuna benzeyen başka bir film projesi de var mesela.
Maalesef ana akım sinemacılarımızın seyircinin nabzını tutmak konusunda belli takıntıları bulunmakta ve farklı denemelere girmek konusunda da çoğunlukla isteksizler.
Ülkemizdeki sinema seyircisinin de bu sene en çok The Odyssey,Minyonlar ve Canavarlar, Oyuncak Hikayesi 5, Michael, Saplantı ve Backrooms filmlerine ilgi gösterdiği açıkça görülüyor.
Yani eğer sinema sektörünün yerli sinema filmlerimizle birlikte yeniden şaha kalkması isteniyorsa sadece dijitale dizi yapmayı bırakıp çok da pahalı maliyetlere ihtiyaç duymayan, parlak fikirli, genç ve dinamik bir sinemaya da yatırım yapılmalı.
İnsanları sinema salonlarına çekecek bilet kampanyaları yapılmalı, promosyon fikirleri üretilmeli, sinema kültürü yeniden cazip hale getirilmeli. Sadece influencer'lara yatırım yapmakla bu iş yürümez. Film yapımcılarımızın yeni projelerini daha titizlenerek ve doğru stratejilerle, yaratıcı beyinlere yatırım yaparak yeni yollar açmaları gerekiyor.
