Platon'un "Mağara Benzetmesi"nde zincirlenmiş insanlar, duvara düşen gölgeleri hakikat sanıyordu. İki bin dört yüz yıl sonra mağara kaybolmadı; cebimize sığdı. Ateşin yerini ekran, gölgelerin yerini filtreler ve sentetik imgeler aldı. Değişmeyen şey, gördüğümüzü gerçek kabul etme arzumuz.
Oysa görmek, masum bir kayıt işlemi değil. Algı kuramlarına göre beyin dış dünyayı kopyalamıyor; deneyimler, beklentiler ve eksik verilerden hareketle sürekli bir dünya tahmin ediyor. Gördüğümüz, gerçekliğin kendisinden çok zihnin kurduğu en ikna edici taslak. İllüzyon da yüzey ile derinlik arasındaki bu boşlukta doğuyor.
Yaratıcılık bu nedenle yanılsamanın en zarif ortağı.
Paris'te Cartier ile gerçekleştirdiğimiz kapak çekimimizde, moda ve sanat dünyasından isimlerle yaptığımız uzun söyleşilerde, editoryal çekimlerde bu sayının ana teması "İLLÜZYON".
Çağdaş sanat gerçek olanla soyut olanın dansını izletiyor. "Garip Şeyler Oluyor" sergisinin küratörü Hasan Bülent Kahraman, "Dünyada ve her yerde" alışıldık olanın yerinden edildiğini söylerken çağımızın ruhunu tarif ediyor. Tanıdık nesneler yerinde, fakat kurdukları bütün yabancı. Freud'un tekinsizlik kavramı burada beliriyor: Jung'un gölgesi de personanın dışında bıraktığımız yanların yok olmadığını hatırlatıyor. O yüzden bu ayki kapak fotoğraflarımızda zamanın gölgeyle oyununa tanıklık ediyoruz.
Fakat her gölge yaratıcı değil. "Post-truth" (hakikat ötesi) çağında tekrar doğruluğun önüne geçiyor; tanıdık gelen yanlış, doğruymuş gibi hissediliyor. Sanat yanılsamayı açığa çıkararak uyandırırken propaganda onu saklayarak uyutuyor.
Carl Jung, Toplu Eserler külliyatının 13. cildinde şöyle diyor: "İnsan, ışık imgeleri tasarlayarak değil, karanlığı bilinçli kılarak aydınlanır."
Jung'un gölgesi yalnızca karanlık eğilimlerimizi değil, yüzlerimize taktığımız maskenin (personanın) dışına ittiğimiz yaratıcılığı, arzuyu ve yaşanmamış ihtimalleri de taşıyor.
Gölgelerinizi fark ettiğiniz harika bir sonbahar dileğiyle...
