
Nike Free, 2027'de geri dönüyor. Üstelik Tinker Hatfield'ın da takdir edeceği bir paradoksun tam ortasında. 1987'de Air Max 1'in orta tabanına bir pencere açan tasarımcı, spor salonunda dikkatini çeken bir alışkanlığı fark etmişti: İnsanlar biri koşu, diğeri ağırlık makineleri için olmak üzere yanlarında iki çift spor ayakkabısıyla geliyordu. Hatfield'ın buna yanıtı, spor salonundaki ekipmanların beyaz, siyah ve yeşil renklerinden ilham alan, her işe uygun tek bir çift ayakkabı olan Air Trainer 1 oldu. Nike, bu modelle başlı başına yeni bir kategori olan cross-training'i yarattı. İki yıl sonra Bo Jackson, "Bo Knows" kampanyasıyla bu kategoriyi adeta bir inanç sistemine dönüştürecekti.
Otuz dokuz yıl sonra Nike Training, bunun tam tersini yapan bir ayakkabı, giyim ve toparlanma sistemi olan Prime, Train, Recover'ı tanıttı. Sistem, sporcunun gününü üç aşamaya ayırıyor: hazırlanma, antrenman ve toparlanma. Her aşamaya da kendine özgü bir ürün atıyor. Antrenman öncesi için Nike Mind, antrenman sırasında kullanılmak üzere yeni Nike Free 3.0 ve 5.0 modelleri ile Nike Pro giyim ürünleri, antrenman sonrası içinse Hyperice ile birlikte geliştirilen Air Zoom Hyperslide. Böylece spor çantaları yeniden ağırlaşıyor. Aradaki fark, artık her ayakkabının farklı bir spor dalına değil, aynı antrenmanın farklı bir aşamasına karşılık gelmesi.
Nike Training Başkan Yardımcısı ve Genel Müdürü Chloe Speed, durumu herhangi bir antrenman salonunun girişine asılabilecek bir cümleyle özetliyor: "Antrenman, yolculuğun yalnızca bir parçası." Bu yaklaşımın temelinde, ilerlemenin artık ilk tekrarla son tekrar arasında ölçülmediği düşüncesi yatıyor. Gelişim, kişinin antrenmandan önceki yarım saatte zihnini e-postalarından uzaklaştırıp odaklanmayı başarmasında ve sonraki kırk sekiz saatte kaslarının kendini yeniden yapılandırmasında da gerçekleşiyor. Nike yıllardır bir bedeniniz varsa sporcu olduğunuzu söylüyor. Şimdi ise bacaklarını uzatıp kanepeye yayılmış sporcuyu da giydirmek istiyor.
Bu zamanlama tesadüf değil. Elliott Hill, Ekim 2024'te Nike'ın yönetimini devraldığında sürekli tekrarladığı bir mesajı vardı: Nike bir spor şirketiydi ve yeniden spora odaklanmalıydı. En büyük kararı, devraldığı erkek, kadın ve çocuk kategorilerine dayalı organizasyon yapısını dağıtarak şirketi koşu, basketbol, futbol ve antrenman gibi spor dalları etrafında yeniden düzenlemek oldu. Sport Offense adı verilen bu yeniden yapılanma kapsamında yaklaşık 8.000 çalışan, spor dallarına göre oluşturulmuş uzmanlaşmış ekiplere aktarıldı. Ancak rakamlar henüz bu stratejinin başarısını tam olarak yansıtmıyor. Şirketin 1 Ekim'de açıkladığı mali yılın ilk çeyrek sonuçlarına göre gelirler %4 düşerek 11,2 milyar dolara gerilerken Büyük Çin bölgesindeki düşüş %22'yi buldu. Prime, Train, Recover ise bu ekiplerden birine kendi kategorisini sıfırdan yeniden düşünme özgürlüğü verildiğinde ortaya çıkan sonuç.
Nike'ın geçmişten kalan hesaplarını kapatması gereken kategorilerin başında antrenman geliyordu. CrossFit'in yükselişe geçtiği dönemde Beaverton merkezli marka, yarışmalardan kelimenin tam anlamıyla dışlanmıştı. CrossFit Games'in sponsoru Reebok olduğu için sporcuların başka bir markanın ayakkabılarıyla yarışma alanına çıkmasına izin verilmiyordu. Nike, 2015'te Metcon 1 ile karşılık verdi. Modelin siyah ve kırmızı renkli "Banned" versiyonu, NBA tarafından yasaklanan Air Jordan 1'e gönderme yapıyordu. Kampanyaya da markanın karakterini yansıtan bir slogan eşlik ediyordu: Ayakkabımızı yasaklama, onu yen. Bu hamle sembolik açıdan işe yarasa da Nike'ın 2010'ların büyük fitness akımına geç katıldığı hissi ortadan kalkmadı. Marka, spor salonlarının yeni gözdesi Hyrox konusunda aynı hatayı tekrarlamaya niyetli değil. Ağustos ayında hibrit yarışlar için özel olarak tasarlanan Nike Hybrid ayakkabı ailesini piyasaya sürdü. Yeni sistemin geliştirilmesinde ise Hyrox dünya şampiyonları Dylan Scott, Lauren Weeks ve Tim Wenisch, yaklaşık 3.000 antrenör ve The Yard Gym gibi spor salonlarıyla birlikte çalıştığını vurguluyor.
Free'nin geri dönüşü, bu yenilikler arasında en fazla nostalji barındıran gelişme. Hikâyesi, 2001 yılında Stanford'da başlıyor. Üniversitenin atletizm takımının antrenörü Vin Lananna, Nike ekibine koşucularının bazı antrenmanlarını üniversitenin golf sahasındaki çimlerde çıplak ayakla yaptığını anlatıyor. Tinker'ın küçük kardeşi Tobie Hatfield ve Eric Avar, Nike Sport Research Lab ile çalışmaya başlıyor. Laboratuvar, sporcuları görüntüleyip hareketlerini ölçerek aslında oldukça açık görünen bir gerçeği doğruluyor: Çıplak ayak, geleneksel, sert ve yüksek topuklu spor ayakkabıların engellediği biçimde açılıp esneyebiliyor. Hatfield çözümü bir buz kalıbında buluyor. Buz kalıbı gibi bükülebilen, parçalara ayrılmış bloklardan oluşan bir taban tasarlıyor. 2004'te piyasaya çıkan Free 5.0, adını sıfırın çıplak ayakla yürümeyi, 10'un ise standart bir koşu ayakkabısını temsil ettiği bir ölçekten alıyor. Orta noktanın seçilmesinin nedeni ise insanların bu yeniliğe nasıl tepki vereceğini kimsenin bilmemesi.

Nike Free geri dönüyor. Cameron Salazar-Smith / Swanson Studio
Tepkiler olumlu oldu. Free, sonunda bir neslin spor ayakkabısına dönüştü. Pek çok kişinin ilk 10 kilometrelik koşusunu yaptığı, ancak daha da önemlisi, onunla hiç koşmamış olsa bile ofise, havaalanına ve kafeye giderken giydiği ayakkabıydı. Geçtiğimiz on yılın ortalarından itibaren popülerliği azalmaya başladı. Nike, 2016'da model numaralarını kullanmayı bıraktı, 2019'da yeniden getirdi. O zamandan beri Free, gelişen bir ayakkabı platformundan çok geçmişe ait bir hatıra olarak kaldı. Tobie Hatfield, kendisine neden hiçbir zaman Presto 2 üretilmediği sorulduğunda aslında üretildiğini ve adının Free olduğunu söylediğini sık sık anlatıyor. Nike için soy ağaçları önem taşıyor.
Yeni Free, asfalt yerine spor salonuna dönüyor. Nike'ın açıkça ifade ettiği bir amacı var: Ayakları çalıştırmak. 2027'nin Free 3.0 ve 5.0 modelleri, alışıldık esneklik kanallarının yerine patentli robotik kesimler kullanıyor. Sport Research Lab verilerine dayanılarak hesaplanan bu kesimler, orta tabanı ve dış tabanı farklı derinlik ve açılarda şekillendirerek ayağın yere temasının dalga gibi ilerlemesini sağlıyor. Spor salonunda ayakkabının içinde kalan ayaklar dışında neredeyse her şeyin çalıştırıldığı düşünülürse bu yaklaşım mantıklı. Baldırlar, kalça kasları ve merkez bölge kasları cerrah titizliğiyle çalıştırılırken ayaklar bütün antrenmanı ayakkabının içinde hapsolmuş, hareketsiz birer yolcu olarak geçiriyor.
Unutulan bu ayaklar, bütün sistemi birbirine bağlayan ortak nokta. Üstelik bunun arkasında tanıdık bir isim var. Yirmi yılı aşkın süre önce Hatfield ile birlikte Free'yi tasarlayan Eric Avar, bugün Nike'ın İnovasyondan Sorumlu Başkan Yardımcısı ve Kreatif Direktörü. Nike Mind'ın lansmanında bu modeli, "ayağı, bedeni ve zihni uyandırmayı" amaçlayan duyusal bir ayakkabı konsepti olarak tanımlayan da oydu. Free ayağın çalışmasına izin veriyordu. Mind ise ayağın hissetmesini istiyor. Laboratuvarın Mind Science Department biriminde on yılı aşkın süren geliştirme çalışmalarının ardından ocak ayında Mind 002 ile birlikte satışa sunulan terlik formundaki Mind 001'in tabanında 22 bağımsız köpük düğüm bulunuyor. Küçük pistonlar gibi hareket eden bu düğümler, zeminin dokusunu ayak tabanına iletiyor ve markanın iddiasına göre yarışma öncesinde dikkatin keskinleşmesine yardımcı oluyor.

Yeni nesil Nike Mind
Şimdi bu platform genişliyor. 2027 yazında dört yeni model piyasaya çıkacak. Mind Sock, maç gününe hazırlanırken yoğun duyusal uyarım arayanlar için 001'e alternatif olacak. Mind Sneaker, Mind Slip ve Mind Moc Flyknit ise 22 düğümü birbirine bağlı bir yapıda birleştirerek adımları yumuşatacak ve sabahtan akşama kadar giyilebilecek. Nike, bu değişikliğin ilk lansmandan sonra öğrendiklerine dayandığını açıklıyor. Bazı insanlar ayaklarının altındaki her taşı hissetmek isterken bazıları gün boyunca yalnızca rahat bir deneyim arıyor. İnovasyon, Tasarım ve Ürün Direktörü Phil McCartney, "Ayakkabılar yalnızca başlangıç" diyerek bu duyusal yaklaşımın giyim ürünlerine de taşınacağını belirtiyor. Ancak bu vaade biraz şüpheyle yaklaşmakta fayda var. Düğümlerle donatılmış bir tabanın konsantrasyonu artırabileceği, bağımsız bilimsel araştırmalarla henüz doğrulanmamış olsa da ilgi çekici bir hipotez. Tasarım açısından bakıldığında ise Mind, Beaverton'dan son yıllarda çıkan en ilginç ürünlerden biri.
Giyim ürünleri de aynı uzmanlaşma anlayışını benimsiyor. 2000'li yılların sonunda NFL oyuncularına gladyatörleri andıran dolgulu tişörtler giydiren, vücuda oturan iç katmanlardan oluşan Nike Pro serisi, Ocak 2027'de antrenman türüne göre beş aile halinde yeniden düzenlenecek. Ağırlık kaldırmaya yönelik koruyucu desteklere sahip Powersuit, günlük spor salonu antrenmanları için Strength, Hyrox benzeri yarışlarda terlemeyi yönetmek üzere Aero-FIT ve Stealth teknolojilerini kullanan Hybrid, müsabaka günleri için kompresyon giysilerinden oluşan Elite ve koku önleyici işlem uygulanmış temel parçalardan oluşan 365. Bu, her kaldıracağı ağırlığa göre farklı bir kıyafet giyen, kategorilere ayrılmış sporcunun üniforması.

Ancak sistemin en çok şey anlatan bölümü üçüncü aşaması. Ocak 2025'te bir giyim serisi olarak doğan ve bu yıl ayakkabılara da uzanan 24.7, 1990'ların reklam dünyasında neredeyse sapkınlık sayılabilecek bir cümleyle tanıtılıyor: Bacak antrenmanını asla atlamazdın, o halde dinlenme gününü de atlama. Hyperboot ile başlayan ve Air Zoom Hyperslide ile devam eden Hyperice iş birliği de aynı doğrultuda ilerliyor. Air Zoom yastıklamayı hedefli ısı ve titreşim özellikleriyle birleştiren bu terlik, toparlanmayı ayakkabının bir parçası haline getiriyor. Hyperice CEO'suna göre Hyperboot'un ilk yıl satışları, toparlanma teknolojilerinin ayakkabılara entegre edilmesine yönelik gerçek bir talep olduğunu ortaya koydu. "Just Do It" sloganını bir buyruğa dönüştüren marka, şimdi de durmak için izin satıyor.
Tinker Hatfield, Air Trainer 1'i kimsenin spor salonuna girerken iki çift ayakkabı arasında seçim yapmak zorunda kalmaması için tasarlamıştı. Yaklaşık kırk yıl sonra şirketi tam tersi bir sonuca vardı. Üstelik bunun kendine göre bir mantığı var. 1987'de birbirinden ayrı kategorilere bölünen şey spor dallarıydı. 2027'de ise parçalara ayrılan şey zaman: Artık spor salonunun kapısından girince başlamayan, ağırlığı yere bırakınca da bitmeyen bir antrenmanın öncesi, sırası ve sonrası. Cross-training bütün sporları tek bir ayakkabıda birleştirmişti. Prime, Train, Recover ise günün saatlerini üç ayrı ayakkabıya dağıtıyor.
BU İÇERİK İLK OLARAK GQ SPAIN WEB SİTESİNDE YAYINLANMIŞTIR.