Genç bir fitness TikToker’ı olan Jasper Orlando, kaygan çiğ yumurtalarla dolu bir bardağı ağzına götürürken derin bir nefes alıyor. Sarı yumurta sarıları bardaktan “glug, glug, glug” diye kayarak boğazından aşağı iniyor. Yaklaşık üç saniyede 10 yumurta. Kameraya göz kırpıyor. TikTok’un “testosterone maxxing” sayfasında biraz daha aşağı kaydırdığınızda başka bir içerik üreticisi aynı hareketi “toplarınızı büyütmek istiyorsanız gece için hızlı bir atıştırmalık” olarak adlandırıyor.
Bu görüntü elbette rahatsız edici, ama aynı zamanda bilinçli olarak performatif. Amaç da bu. Bu tür videolar şok etkisi yarattıkları için milyonlarca izlenme alıyor. Ancak Orlando bunun bundan fazlası olduğunu söylüyor: “Sosyal medyadan çok önce yıllardır çiğ yumurta içiyorum.” Antrenman yoğunluğuna bağlı olarak hızlı protein almak için günde 8 ila 20 çiğ yumurta içiyor.
Erkeklerin çiğ yumurtaya ilgisi onlarca yıl öncesine dayanıyor. “Hepimiz Rocky’yi gördük,” diyor bir arkadaşım, ona hiç çiğ yumurta içip içmediğini sorduğumda (cevap evet). Sylvester Stallone’un güne bardaktan birkaç yumurtayı tek seferde içerek başladığı o ünlü sahne, vücut geliştiricilere ve sporculara ilham verdi. Endokrinolog ve Eli Health tıbbi direktörü Dr. Fady Hannah-Shmouni’ye göre trend 1980’lerde büyüdü, 2010’ların ortasında yeniden yükseldi ve 2020’de tekrar ortaya çıktı. Disney bile 1991 yapımı Beauty and the Beast animasyonunda kötü karakter Gaston’un her sabah “büyümek” için dört-beş düzine yumurta yediğini söylemesiyle bu akıma gönderme yaptı.
Eskiden çiğ yumurtayı zorlanmadan içmek sertliğin göstergesiydi. Ayrıca hazırlık gerektirmeyen ucuz bir protein kaynağıydı. Orlando’ya göre amaç, çok doymadan yüksek kaliteli yağ ve protein tüketmekti. Günümüzde fark şu: influencer’lar bunu testosteron artırma yöntemi olarak yeniden markaladı. Orlando videosuna “TESTOSTERONE MAXXX” yazsa da, yumurtanın testosteronu anlamlı biçimde artırdığına dair güçlü kanıt olmadığını kabul ediyor.
Bu içerikler, özellikle TikTok ve Discord’daki gençlerin testosteronu doğal yollarla artırma önerileri paylaştığı “testosterone maxxing” kültürünün parçası. Teoride yeterli uyku, düzenli beslenme ve ağırlık kaldırma gibi bilimsel temeli olan alışkanlıkları kapsıyor. Pratikte ise sözde bilim ve viral ürünlerin karışımı. Bazı influencer’lar artık program, e-kitap ve takviye paketleri satıyor. Bu ilgi; erkeklik, sağlık ve uzun ömür arzusu ile korkunun birleşiminden besleniyor. Genç erkekler wellness’a her zamankinden daha ilgili, ancak birçoğu TikTok semptom listelerine bakarak kendine “düşük T” teşhisi koyuyor.
Testosteronu artırma isteği tamamen temelsiz değil: Ortalama olarak günümüzde erkeklerin testosteron seviyeleri geçmişe kıyasla daha düşük. Dr. Hannah-Shmouni bunu çevredeki hormon bozucu kimyasallara bağlıyor. Ancak testosteron düşüşü genellikle 30’lardan sonra hızlanır; bu yüzden genç erkeklerin çoğunun endişelenmesine gerek yoktur. Yine de yüksek testosteron erkeklikle özdeşleştiği için birçok kişi temelleri unutup her yolu denemek istiyor. Bazıları doğal yöntemlerin ötesine geçerek testosteron replasman tedavisine (TRT) yöneliyor. Tele-sağlık reçeteleri ve tartışmalı hormon klinikleri bunu kolaylaştırdı. Amerikan Üroloji Derneği’ne göre TRT alan erkeklerin yüzde 25’inin tedavi öncesinde testosteronu bile ölçülmemiş. Klinik olarak düşük seviyelerde TRT hayat değiştirici olabilir, ancak gereksiz ve erken kullanım vücudun doğal hormon üretimini bozabilir.
Evde Testosteron Artırma Yöntemlerinin Boşluğu
Peki Orlando’nun günlük ritüeli gerçekten testosteronu artırıyor mu? Kısa cevap: Hayır. Dr. Hannah-Shmouni’ye göre çiğ yumurta yemenin testosteronu artırdığına dair bilimsel kanıt yok. 2021 tarihli bir çalışma, direnç antrenmanıyla birlikte pişmiş tam yumurtanın yumurta beyazına göre testosteronu biraz daha artırdığını buldu. Ancak katılımcılar egzersiz sonrası üç pişmiş yumurta yedi; gece yatmadan önce on çiğ yumurta içmedi. Üstelik etki sınırlıydı. Beslenme açısından da pişmiş yumurta daha yararlı: Sindirimi ve protein kullanımını daha kolaydır.
Çiğ tüketimin riskleri de var. Pastörize edilmemiş yumurtalarda gıda kaynaklı hastalık riski bulunur. Bu nedenle potansiyel tehlikelerin bilinmesi gerekir.
Yumurtanın kendisi testosteronu anlamlı biçimde artırmasa da genel beslenme artırabilir. Spor diyetisyeni Tatiana Vélez-Burgos’a göre en büyük sorunlardan biri yeterince yememektir. Özellikle yoğun antrenman yapıp yeterli protein almamak testosteronu düşürebilir.
Yeterli kalori almak, düzenli protein tüketmek ve avokado, zeytinyağı, kuruyemiş ve tohum gibi sağlıklı yağları dahil etmek hormon üretimini destekler. Dengeli bir tabak ve yeterli protein olduğu sürece fark yaratacak sihirli bir besin yoktur.
Doğal artış için asıl önemli olanlar: kaliteli uyku, ağırlık antrenmanı ve stres yönetimi. Temeller büyük ve birikimli etki yaratır.
“Düşük Testosteron” Kaygısı
Testosterone-maxxing topluluklarında sohbet hızla yaşam tarzı değişikliklerinden tıbbi kendi kendine deneylere kayıyor. Araştırma sırasında girilen bir Discord kanalında 15 yaşındaki gençler bile TRT’ye başlamayı tartışıyordu. Uzmanlar erken TRT’nin vücudun hormon üretimini baskılayıp uzun vadeli bağımlılığa yol açabileceğini söylüyor. Buna rağmen influencer’lar ve bazı klinikler TRT’yi kaçınılmaz bir adım gibi sunuyor.
Erkekler “doğal” seviyelerin ötesine geçmeye çalıştıkça, güvenli bilgi ihtiyacı artıyor. Sosyal medya sağlık farkındalığı yaratabilir, ancak iddiaların kanıta dayanması ve zarar vermemesi gerekir. Dr. Hannah-Shmouni, influencer önerileri yüzünden karaciğer hasarı yaşayan hastalar gördüğünü belirtiyor.
Sonuçta mesele çiğ yumurta değil; erkek sağlığı tavsiyelerinin internette nasıl çarpıtıldığının bir sembolü. Masum görünen bir yumurta bardağı bile, takviyeler veya hormon enjeksiyonları gibi çok daha riskli seçimlere kapı aralayabilir. Algoritmalar en dramatik ve en yüzeysel çözümleri ödüllendirir. Çiğ yumurta içmek de bilim desteklemese bile sağlığa hızlı çözüm arayışının en görsel örneklerinden biridir.
