Ben çirkin miyim?
Bir zamanlar bu, geceleri uykunuz kaçtığında, okul balosunda bir köşede beklerken veya kalabalık bir barda duvara yaslanmış dururken kendi kendinize sorduğunuz bir soruydu. Ancak son birkaç on yıl, fiziksel görünümümüzü acımasızca eleştirmek için sayısız yeni fırsat yarattı. Bugün yüzünüzdeki gözeneklere yakınlaştırarak bakarken, görüntülü görüşmede kendinizi konuşurken izlerken veya filtrelerle fotoğraflarınızı düzenleyip bambaşka birine dönüşürken çirkin olup olmadığınızı sorgulayabilirsiniz. Peki, bunun yanıtını kesin olarak öğrenmek istiyorsanız? Qoves size söyleyebilir. İngiliz girişimi, 150 dolar karşılığında yüzünüzü yapay zekâ destekli bir araçla analiz ederek 160 farklı özellik üzerinden ne kadar çekici olduğunuzu değerlendiriyor.
Qoves, Avustralyalı mühendis Shafee Hassan tarafından kişisel bir tutku projesi olarak kuruldu. Bugün şirketin teknolojiden sorumlu üst düzey yöneticisi olan Hassan, “Bir yüzü çekici kılan şeylerle her zaman ilgilendim. Bu yüzden 2021 yılında antropometri ile güzellik arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak için sinir ağı modelleri geliştirdim” diyor. Bu çalışma zamanla müşterilerin değerlendirildiği ve raporların hazırlandığı, “kısmen otomatik, kısmen manuel” bir sürece dönüştü. İki yıl önce Qoves yaklaşık 2.000 müşteriye hizmet vermişti. Hassan'ın söylediğine göre bugün 65.000'den fazla kişi Qoves raporu aldı. “Amacımız, geniş ölçekte hizmet verebilen, sağlam temellere dayalı bir güzellik danışmanlığı oluşturmak” diyor.
Bu hizmetin farklı versiyonları internette zaten mevcut. Reddit'teki r/AmIUgly, r/RateMe ve r/TrueRateMe topluluklarında haftada toplam yaklaşık 14.000 kişi, herhangi bir ücret ödemeden fiziksel görünümünü değerlendirmeye sunuyor. Ben de bir yazı için Discord'da tanıştığım, görünüşünü mümkün olduğunca iyileştirmeye odaklanan looksmaxxing akımının genç bir takipçisine kendimi değerlendirtmiştim. Bir arkadaşım ise ayrılığın ardından görünüşünü iyileştirmek için neler yapması gerektiğini defalarca ChatGPT'ye sormuş, hatta yapay zekâya daha çekici hale getirilmiş olası yüzünün görsellerini hazırlatmıştı.
Ancak Qoves daha değerli bir şey sunduğunu iddia ediyor: Gerçekten daha iyi görünmenize yardımcı olacak nesnel, kişiselleştirilmiş ve ayrıntılı değerlendirmeler. Biz insanlar çekiciliği gizemli bir sanat gibi görmeye eğilimliyiz. Qoves ise bunun bir bilim olabileceğine inanıyor. Hassan'a göre şirketin kendi araştırma ekibi, “bilimsel kanıtlara dayanan 450'den fazla güzelleştirme yöntemi” derledi. Şirkete plastik cerrahlar, estetik tıp uzmanları ve dermatologlardan oluşan bir danışma kurulu da destek veriyor. Hassan, uygulamanın “antropometrik ölçümler” yaptığını ve müşterilere, yayımlanmış araştırmalardan ve Qoves'in kendi veri setlerinden elde edilen “demografik gruplarına ait referans değerlerle karşılaştırıldığında nerede bulunduklarını” gösterdiğini söylüyor. Pazarlamadan sorumlu üst düzey yönetici Assad Khan ise “Veri setlerimiz büyüdükçe, çeşitlendikçe ve yayımlanmış araştırmalardan daha fazla yüz ölçümünü kapsamaya başladıkça kendi verilerimize giderek daha fazla güveniyoruz” diyor.
Qoves'e göre meselenin önemi, yalnızca dış görünüşe duyulan ilgiden çok daha büyük. Şirketin internet sitesindeki “Neden Görünümünüzü İyileştirmelisiniz?” başlıklı sayfada, çeşitli araştırmalara dayanılarak fiziksel görünümünüzün romantik ilişkilerinizden kariyerinize ve mutluluğunuza kadar her şeyi etkilediği öne sürülüyor. Kısacası görünüşünüz hayatınızı belirliyor. Bu, looksmaxxing takipçilerinin internet forumlarında uzun uzun savunduğu temel düşünceyle aynı. Ancak Qoves, bu fikri şık bir internet sitesi ve bilimsel kaynaklarla sunuyor. Şirketin baş bilim insanı Macken Murphy, “Birçok kişi Qoves'e, looksmaxxing kültürüne kıyasla daha makul, güvenli, olumlu ve bilimsel kanıtlara dayanan bir alternatif aradığı için geliyor” diyor.
Qoves, ünlülerin fotoğraflarını örnek olarak kullanıp yüz çekiciliğinin temel kavramlarını, çoğu zaman bilimsel makalelere atıfta bulunarak açıkladığı videolar sayesinde sosyal medyada tanınır hale geldi. Yakın zamanda yayımlanan bir Reels videosunda Jennifer Lawrence'ın irislerinin çevresindeki koyu renkli halkalar incelendi. Videoda, bu halkaların belirgin olmasının daha çekici bulunduğunu gösteren bir araştırmaya yer verildi. Hassan, 2020'den beri Qoves'in YouTube kanalında bu tür analizler paylaşıyor. Hatta ilk videolarından birinde kendi fotoğraflarını kullanarak fotoğraf düzenleme teknikleriyle kaslarını daha belirgin hale getirmişti. Hassan, “Güzelliğin ardındaki bilimi gerçekten ilginç buluyoruz ve insanlara bunu öğretmek istiyoruz” diyor. Videoların verdiği mesaj ise açık: İsteseniz de istemeseniz de dış görünüşünüz değerlendiriliyor. Öyleyse onu mümkün olduğunca iyileştirmek için elinizden geleni yapabilirsiniz.
Qoves'in bana da tam olarak hangi özelliklerimi geliştirmem gerektiğini söylemesi bekleniyordu. Artık bana tombul olduğumu söyleyen acımasız ergenlerle veya çirkin olmadığımı söyleyerek beni teselli eden Reddit kullanıcılarıyla uğraşmak zorunda kalmayacaktım. Qoves'in hiçbir şeyi sakınmadan yapacağı değerlendirmeye kendimi hazırladım. Saçlarım seyrekleşiyor muydu? Dişlerimin arasındaki boşluk bir sorun muydu? Ağzımın sol tarafının sağ tarafı kadar açılmamasına ne demeliydim? Ya da dermatoloğumun bir türlü gideremediği burnumun ucundaki kırmızı nokta? Yoksa herkesin dikkatle baktığı ama benim asla tam olarak göremediğim başka korkunç bir fiziksel kusurum mu vardı?
İşte bu keyifli ruh haliyle kendimi Qoves'in değerlendirmesine sundum. Süreç bir anketle başladı. Alkol ve sigara tüketimim, geçmişte yaptırdığım işlemler ve enjeksiyonlar, cerrahi müdahaleler, “yarı kalıcı estetik iyileştirmeler” ve kilo verme konusunda öneriler almaya açık olup olmadığım soruldu. Dış görünüşümü ne sıklıkla düşündüğüm, bunun beni ne kadar rahatsız ettiği ve yüz estetiğiyle ilgili hedeflerim de değerlendirildi. Ayrıca yüzümde en çok sevdiğim özelliği (gözlerim), en az sevdiğim özelliği (geride duran çenem) ve benzemek istediğim bir ünlüyü (Justin Bieber) belirtmem istendi. Yüzümün farklı açılardan, hem gülümserken hem de ifadesizken çekilmiş, ışığı özenle ayarlanmış yedi fotoğrafını ve kafa derimin üst kısmını gösteren bir fotoğrafı çektim.
Anket, beden dismorfik bozukluğum veya dış görünüşümü algılama biçimimi etkileyen başka bir rahatsızlığım olmadığını doğrulamamı isteyen bir uyarıyla sona erdi. Qoves süreci boyunca buna benzer birkaç uyarıyla daha karşılaştım. Bu da şirketin internet üzerinden kafatası ve yüz ölçümleri yapmanın ve cerrahi müdahale önerilerinde bulunmanın olası risklerinin farkında olduğunu düşündürüyor. Qoves'in strateji ve ortaklıklardan sorumlu yöneticisi Dee Dee Koonnawarote, “Bütün mesele, insanların bilinçli seçimler yapabilmesi” diyor. “Bazı kişiler raporlarını okuduktan sonra hiçbir şey yapmamaya karar veriyor. Bu da tamamen geçerli bir sonuç.” Bir yılı aşkın süredir looksmaxxing hakkında yazıyorum ve kendimde de bir tür takıntı geliştirmeden bunu daha ne kadar sürdürebileceğimi merak ediyorum. Kaç kez incelenebilir, kaç kusurum yüzüme vurulabilir de sonunda bunları kişisel olarak algılamaya başlarım? Özgüvenim ne kadar dayanıklı?
Raporumu almam yaklaşık iki hafta sürdü. (48 saat içinde teslimat için fazladan 80 dolar ödememeyi tercih ettiğimden başlangıçta raporun 28 gün içinde hazır olacağı söylenmişti.) Beklerken giderek karamsarlaştım. Sanki bir berbere saçımı kestirmem gerekip gerekmediğini sormuştum ve yakında bana, bir kez öğrendikten sonra bir daha görmezden gelemeyeceğim kusurlarımın listesi verilecekti. Genç looksmaxxing takipçisi beni değerlendirdiğinde “cildin niye bu kadar mat? şişman mısın?” diye sormuştu. Yine benzer bir deneyim yaşayacağımdan korkuyordum.
Ancak elime geçen şey çok daha tuhaftı. “Her Görünüm Değişimi, Kişinin Kendi Yüzünü Anlamasıyla Başlar” başlığını taşıyan yaklaşık 12.000 kelimelik rapor, verilerle o kadar doluydu ki okumam saatler sürdü. Matematik dünyasında karşılaşabileceğiniz neredeyse her türden grafik vardı. Bu yazıyı hazırlarken raporu onlarca kez inceledim ve daha önce nasıl gözden kaçırdığımı anlayamadığım yeni veriler bulmaya devam ettim: 43,15 milimetrelik çene genişliği, orta düzeyde erkeksi kaş özellikleri, hafif kırmızımsı sarı dişler. Bir uzaylı olsaydım, başka bir gezegene düşseydim ve bedenim bilimsel inceleme için götürülseydi hakkımda hazırlanacak rapor muhtemelen buna benzerdi.
Yazarın dudaklarına ilişkin Qoves analizi.
Rapor baştan sona son derece yoğun. Qoves değerlendirmesi üç bölümden oluşuyor: Yüzün bütününü ele alan genel değerlendirmeler, yüzün her bölümünü ayrıntılı olarak inceleyen özellik analizleri ve bundan sonra neler yapılması gerektiğini açıklayan bir uygulama planı. Genel yüz değerlendirmesinde cinsel dimorfizm (ne kadar erkeksi veya kadınsı göründüğünüz), prototipiklik (yüzünüzün ne kadar tipik olduğu), oranlar ve simetri inceleniyor. Qoves bunların her biri için puan veriyor: Prototipiklik 72/100, orantılılık 86/100 ve simetri 73/100. Fotoğraflarımı çekerken sol gözümün sağ gözüme kıyasla belirgin biçimde daha büyük göründüğünü fark etmiştim. Bunun simetri puanımı ciddi ölçüde düşüreceğinden korkuyordum. Ancak Qoves, gözlerimden hiç söz etmeden yüzümün “genel olarak güçlü bir dengeye” ve “genellikle uyumlu bir görünüme” sahip olduğunu belirtti. Bu, raporun doğruluğu hakkında mı bir şey söylüyor, yoksa kendi algımın ne kadar yanıltıcı olabileceğini mi gösteriyor? Acaba bütün bunları ben mi uydurdum? Qoves'in ana sayfasında okuduğum bir cümleyi hatırlıyorum: “Güvensizliklerin çoğu belirsizlikten, endişelerinizin gerçek mi yoksa hayal ürünü mü olduğunu bilememekten kaynaklanır.”
Görünüşe göre yüzümdeki her şey sayılarla tanımlanabiliyor. Dudaklarım #C36D5C kodlu terakota renginde, pürüzsüzlük oranı %81 ve dolgunluk puanı 53. Çene dengesi puanım 88 ve güçlü bir yapıya yakın. Saçlarımın yağlılık puanı 45, kabarıklığı 39, parlaklığı 60. Üst gülüş kavisimin değeri 39,62k. Bir video oyunundaki karakter oluşturma ekranını düşündüm ve Tanrı'nın beni kaydırma çubuklarıyla tasarladığını hayal ettim.
Bazı noktalarda kendimi bir köpek yetiştiricileri kulübü tarafından değerlendirilen safkan bir yavru köpek gibi hissetmeye başladım: “Kulaklarınız ortalama büyüklükte, orta seviyede konumlanmış ve hafifçe dışarı uzanan yuvarlak bir yapıya sahip. Belirgin bir antiheliks, büyük ölçüde yapışık kulak memeleri, yumuşak hatlar, geriye doğru eğim ve görünür bir Darwin tüberkülü, yüz oranlarınızla uyumlu, kompakt ve yapısal olarak belirgin bir kulak görünümü oluşturuyor.” Qoves, raporunun “yüz özelliklerinizin soy geçmişinizi nasıl yansıtabileceğini” de açıkladığını iddia ediyor. “Burnunuzun Etnik Özellikleri” başlıklı bölümde burnum, “yaygın, düz ve uzun Avrupa tipi” olarak tanımlanıyor. (Çocukken kocaman burnuyla dikkat çeken Yahudi büyükbabam bir keresinde burnumu okşamış ve nasıl bu kadar düzgün bir burnum olduğunu yüksek sesle merak etmişti. Keşke Qoves değerlendirmemi okuyacak kadar yaşasaydı...)
Raporun son bölümünde, “ideal sefalometrik değerlere” ulaşmak, başka bir deyişle yakışıklı görünmek için yapmam gereken her şeyi açıklayan 16 sayfalık bir uygulama planı bulunuyor. (Sefalometri, başın ölçülmesi ve incelenmesiyle ilgilenen bilim dalı.) Qoves, yanları kademeli olarak kısalan, daha kısa ve kıvırcık bir saç modeli tercih etmemi, deniz tuzu spreyi ve saç kremi kullanmamı öneriyor. Kaşlarımı iple aldırmalı ve koyulaştırıcı bir jelle şekillendirmeliyim. Günlük cilt bakım rutinimde yüz temizleyici, tonik, C vitamini serumu, hyalüronik asit içeren nemlendirici, azelaik asit, retinol ve güneş kremi bulunmalı. Göz altlarım için C vitamini ve kapatıcı kullanmalıyım. Gözlerimin beyaz kısmını daha beyaz gösterecek damlaları değerlendirmeye değer buluyor. Haftada birkaç kez yaptığım antrenmanlara boyun bükme ve germe hareketlerinden oluşan özel boyun egzersizleri eklemem akıllıca olurmuş. Ayrıca uygun uzmanların tavsiyesi doğrultusunda topikal minoksidil, trombositten zengin plazma (PRP) seansları, kırmızı ışık terapisi uygulayan bir saç başlığı, şakak dolgusu, çene dolgusu, Endolift, radyofrekansla cilt sıkılaştırma, hafif dozda Botoks, düzenli HydraFacial uygulamaları, polinükleotid enjeksiyonları ve yoğun atımlı ışık (IPL) tedavisini değerlendirmeliyim. Bir de tuhaf biçimde, düzenli kulak temizliğine dikkat etmem gerekiyormuş. (Sanırım bunu zaten yapıyorum.) Burada, övünüyormuş gibi görünme pahasına, bütün bu önerilerin Qoves'in genel olarak iyi göründüğünü söylediği biri için hazırlandığını hatırlatmalıyım.
Yazarın Qoves raporunda önerilen uygulama planlarından bir ekran görüntüsü.
Fazladan 180 dolar ödeyerek cerrahi müdahale önerileri içeren 21 sayfalık başka bir rapor daha aldım. Bu raporda çok daha fazla ölçüm, şema ve görsel tasarım bulunuyordu. “Mütevazı” bir burun estetiği, kaş kaldırma ameliyatı, çenem için genioplasti ve elmacık kemiği büyütme işlemlerini değerlendirmem öneriliyordu. Yalnızca 25 dolar daha ödeyerek saç kesimim için altı öneri daha aldım. Qoves'in merkezinin Londra'da olması, önerilen bütün saç modellerinin beni belirgin biçimde İngiliz göstermesini açıklıyor olabilir. Üstelik Qoves, saç modellerini gösteren görsellerde anlaşılmaz bir şekilde kıyafetimin kollarını da ortadan kaldırmıştı.
Qoves'in yazara önerdiği saç modelleri.
Yeni saç modellerimin görsellerini incelerken ana raporda önerilen estetik iyileştirmelerin de fotoğraflarıma uygulandığını fark etmemiştim. Sonunda orijinal fotoğrafıma geri döndüğümde kendi gerçek yüzümü görmek bir anda karşıma çıkan korkutucu bir görüntü gibi geldi. Bu deneyim beni huzursuz etti ve zihnimizin kendi yüzümüzün değiştirilmiş versiyonlarını sağlıklı biçimde işleyebilme becerisine dair şüpheye düşürdü. Tesadüfen aynı hafta Meta, 18 yaşından küçük kullanıcılar için güzellik filtrelerini yasakladığını duyurdu. Nedenini anlayabiliyorum.
Yine de Qoves deneyiminden özgüvenimi koruyarak çıktım. Rapordaki bilgi miktarı üzerime bir dalga gibi geldi ve geçti. Üzerinde uzun uzun düşünebileceğim herhangi bir kusur, diğer 159 değerlendirmenin arasında kayboldu. Discord'daki genç looksmaxxing takipçileri vücudumda gereğinden fazla yağ olduğunu söylediklerinde bu sözler uzun süre aklımdan çıkmamıştı. Ancak Qoves raporundaki veri bombardımanı, tek bir eleştirinin gerçekten canımı yakmasını engelledi. Bende o kadar çok yanlış vardı ki aslında hiçbir şey yanlış değildi. Yapmam gereken o kadar çok şey vardı ki muhtemelen hiçbirini yapmayacağım.
Qoves, çekici bir yüzün doğru uzunlukların, boyutların ve oranların birleşiminden oluştuğu düşüncesine dayanıyor. Daha iyi görünmek, tıpkı tansiyonunuzu veya kilonuzu takip ederken olduğu gibi ölçülerinizi bilmek ve onları doğru değerlere ulaştırmak kadar basit. Günümüzde belirli bir insan tipi için “sağlıklı yaşam”, sayılardan oluşan bir oyuna, takip edilmesi ve optimize edilmesi gereken biyolojik göstergeler bütününe dönüşmüş durumda. Bedenimiz hakkında devasa miktarda veri üretebiliyor, ardından bunları takip edip değiştirebiliyoruz. Whoop bilekliğiyle kalp atış hızınızı izleyebilir, Eight Sleep yatağıyla dinlenme verilerinizi takip edebilir, Function aracılığıyla kan testleri yaptırabilir, 23andMe ile genomunuzu analiz ettirebilir, Strava'da antrenmanlarınızı kaydedebilir ve DEXA taramalarıyla vücut kompozisyonunuzu haritalandırabilirsiniz. Qoves de aynı şeyi yüzünüz için yapıyor. Hatta sizi otomatik olarak yıllık aboneliğe kaydederek yüzünüzdeki değişimleri zaman içinde takip edebilmeniz için her yıl yeni bir rapor sunuyor.
Bir keresinde bir arkadaşımla üç günlüğüne Londra'ya gitmiştim. Son gecemizde bir kulübe gittik, sabah beş civarında eve döndük, açılır kapanır bir kanepeye yığıldık, iki saat sonra uyandık ve havalimanına doğru yola çıktık. Heathrow'a giden metroda arkadaşım ciddi bir ifadeyle bana dönüp Oura yüzüğünün uyku puanının çok düşük olduğunu söyledi. Ne büyük sürpriz. Ancak yalnızca uykusuz olmadığını, bilimsel olarak uykusuz olduğunu bilmek onu tatmin etmiş gibiydi. Verilere göre uykusuzdu. Bu kadar yorgun hissetmeyi hak ediyordu.
Qoves raporu da aynı şekilde çalışıyor. Fotoğrafımın yüzümdeki asimetriyi ortaya çıkarmasından korkuyordum. Ardından 73/100 simetri puanım korkumu yatıştırdı. Yoksa gerçekten yatıştırdı mı? Yüzümün simetrisi hakkında kendimi iyi hissettiğimde, yani aslında bunu hiç düşünmediğimde, 73 oldukça iyi bir puan gibi geliyor. Peki ya eksik 27 puan? Muhtemelen eğri duran ağzımı, farklı büyüklükteki gözlerimi ve belirgin benlerimi yansıtıyor. Kendimi ne kadar simetrik veya asimetrik görüyorsam o kadar simetrik veya asimetriğim.
Qoves raporunun bir yerlerinde kendiniz hakkında hissettiğiniz her şeyi doğrulayacak bir gerekçe bulabilirsiniz. Ne ararsanız onu bulursunuz. Qoves'i değerlendirmeyi düşünüyorsanız muhtemelen dış görünüşünüz hakkında çok fazla zaman harcıyorsunuzdur. Büyük olasılıkla bir yönünüzle çekici olmadığınızdan, görünüşünüzün hayatınızın belirli bir alanında sizi geride tuttuğundan şüpheleniyor ve Qoves'in daha iyi görünmenize yardımcı olarak bazı şeyleri değiştirebileceğini umuyorsunuz. Bunu sizin için yapıp yapamayacağını bilmiyorum. Benim için yapamadı.
Ancak asıl amacınızın kendinizi daha iyi hissetmek olduğundan kuvvetle şüpheleniyorum. Size kesin olarak söyleyebileceğim bir şey var: Yüzünüzdeki her şeyi inceleyen 12.000 kelimelik bir rapor hazırlatmak, bunun için doğru bir başlangıç değil.
BU İÇERİK İLK OLARAK GQ US WEB SİTESİNDE YAYINLANMIŞTIR.
