TikTok bir toniğe bayılıyor. Elma sirkesinden “sleepy girl” magnezyum mocktail’lerine kadar neredeyse birkaç haftada bir karşımıza, daha iyi uyku, daha fazla enerji ve ring light seviyesinde bir cilt ışıltısı da dahil olmak üzere, elbette tamamı araştırmalarla desteklenen türlü faydalar vadeden yeni bir içilebilir iksir çıkıyor.
Yıllar içinde zencefil shot’ları sosyal medyanın en kalıcı takıntılarından biri haline geldi. Bağışıklık sistemini desteklediği, inflamasyonu azalttığı ve hatta potansiyel olarak kilo vermeye yardımcı olduğu söylenen zencefil, Çin ve Hindistan’da 5.000 yıldan uzun süre önce genel sağlık için bitkisel bir tedavi olarak da kullanılmaya başlanmıştı. Bu yakıcı karışımın, bir zamanlar avokadolu tostlara özgü olan kültürel yaygınlığa nasıl ulaştığını anlamak zor değil. Peki zencefil shot’ları gerçekten işe yarıyor mu?
Zencefil shot’ları yavaş ama emin adımlarla pek çok kişinin beslenme düzenine girdi. Temelde taze zencefil kökü suyundan yapılan konsantre içecekler. Zencefil tek başına oldukça acı ve çok da keyifli bir tada sahip olmayabildiği için shot’lara genellikle içimi biraz daha kolaylaştırmak amacıyla limon ya da portakal suyu ekleniyor.
Son birkaç yılını sağlık ve wellness alanındaki damgalamaları ve önyargıları ortadan kaldırmaya ve insanları yeniden bilgilendirmeye adayan Londra merkezli beslenme uzmanı Clarissa Lenherr, “Zencefil, gingerol gibi bileşikler sayesinde antiinflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip,” diyor. “Bu nedenle zencefil shot’ları sağlıklı bir bağışıklık sisteminin desteklenmesine yardımcı olabilir.”
Mide bulantısı ya da araç tutması yaşıyorsanız zencefil shot’ları kesinlikle radarınızda olmalı. American Academy of Obstetrics and Gynecology’nin, kısaca ACOG, 2020 tarihli bir makalesine göre zencefil bu durumlar için kabul edilebilir, ilaç dışı bir çözüm. İspanya’daki Osakidetza-Basque Health Service tarafından yürütülen ve zencefilin “etkili ve ucuz bir tedavi” olduğunu ortaya koyan araştırma da bunu destekliyor.
Lenherr, “Zencefil, şişkinliğe yardımcı olabilecek, gazı ve kabızlığı azaltabilecek bazı enzimler içeriyor. Bu nedenle IBS yaşayan kişilere yardımcı olabilir,” diyor. “Aynı zamanda damar genişletici etkileri var. Yani kan damarlarının gevşemesine yardımcı olabilir ve potansiyel olarak kan dolaşımını iyileştirebilir. Ancak bu kadar çok insanın zencefil shot’ı içmeye başlamasının ana nedenlerinden biri, glikoz yönetimi ve insülin duyarlılığı üzerinde olumlu etkileri olduğunun gösterilmiş olması.” Bu, temel olarak kan şekeri seviyelerini dengelemeye, enerji artışı sağlamaya ve ruh halini iyileştirmeye yardımcı olabileceği anlamına geliyor.
Pakistan Journal of Biological Sciences’ın 2009 tarihli bir sayısında yayımlanan 30 günlük bir araştırma, zencefilin ruh halini iyileştirmede en önemli iki nörotransmitter olan serotonin ve dopamin seviyelerini artırabileceğini ortaya koydu. Serotonin “mutluluk molekülü”, dopamin ise “motivasyon molekülü” olarak biliniyor. Dolayısıyla zencefil shot’ları bütün ağrı ve sorunlarınızı ortadan kaldırmayacak olsa da gerçekten biraz yardımcı olabilir.
Beslenme uzmanı ve Amazon’da bir numaraya yükselen The G Plan Diet kitabının yazarı Amanda Hamilton, “Zencefil shot’ları harika ve gördüğünüz gibi bunu destekleyen pek çok kanıt da var,” diyor. “Ancak bu bilimin arkasındaki araştırmaların kalitesinin her zaman yakından incelemeye dayanmadığını ve çalışmaların küçük ölçekli olduğunu akılda tutmak gerekiyor. Zencefilin bağışıklık sistemi, mide bulantısı ve şişkinlik gibi konularda bazı olumlu etkileri olsa da herkes için işe yaramayabilir ve kontrolünüz dışında olabilecek çeşitli faktörlere bağlıdır. Herkes aynı faydaları görmeyecektir, hatta bazı kişiler hiçbir fayda görmeyebilir.”
National Center for Complementary and Integrative Health’ın 2020 tarihli bir makalesi de zencefil kökü tüketen bazı kişilerin “rahatsızlık, mide yanması, ishal ve ağız ile boğazda tahriş” yaşadığını ortaya koydu. Bu yan etkilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız tüketimi mümkün olan en kısa sürede bırakmanız öneriliyor.
Şu ana kadar zencefil shot’ları kulağa oldukça iyi geliyor ve savunucuları sık sık birkaç kilo vermenize yardımcı olan neredeyse sihirli yeteneklerinden söz ediyor. Bunların hepsi gerçek olamayacak kadar iyi geliyor. Bu da şüpheci olmanız gerektiği anlamına geliyor.
Critical Reviews in Food Science and Nutrition’da yayımlanan bir araştırmada, zencefilin kilo üzerindeki etkilerini incelemek için bir dizi klinik çalışma değerlendirildi. Sonuçlar, düzenli tüketimin vücut ağırlığını ve bel çevresindeki yağın bir göstergesi olan bel-kalça oranını azaltabileceğini ortaya koydu. Ayrıca 2020 tarihli bir çalışmada zencefilli suyun kilo kaybı ve bazı besinlerin metabolizması üzerindeki etkileri incelendi. Veriler zencefilin obeziteyi ve obeziteyle ilişkili rahatsızlıkları önlemeye yardımcı olabileceğini gösterdi. Ancak bu sonuçların tamamen doğru olmayabileceğini özellikle belirtmek gerekiyor.
Lenherr, “Bilimsel kanıtlar bunu tam anlamıyla destekleyecek seviyede değil,” diyor. “Araştırmaların önemli bir kısmı hayvan çalışmaları ya da kontrollü ortamlarda insan hücreleri kullanılarak yapılan in vitro deneylere dayanıyor. Bu nedenle zencefil shot’larını kilo verme yöntemi olarak önermeden önce çok daha kapsamlı araştırmalara ihtiyacımız var.”
Lenherr, “Reflünüz varsa ya da hassas bir mideniz varsa zencefil shot’ını biraz suyla seyreltmenizi ve toleransınızı ve vücudunuzun verdiği tepkiyi test etmenizi öneririm,” diyor. “Zencefil bazen sabah bulantısını hafifletmek için önerilse de hamilelik sırasında doğru dozu belirlemek ve güvenliği sağlamak için bir sağlık uzmanından destek almak çok önemli.”
Hamilton ise, “Emzirme döneminde zencefil kullanmanın güvenli olup olmadığı hakkında çok fazla şey bilinmiyor,” diyor. “Ayrıca zencefil, doğal bir kan sulandırıcı olan salisilat adlı bir madde içeriyor. Dolayısıyla warfarin ya da rivaroxaban gibi kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız zencefil shot’ı içmek iyi bir fikir olmayabilir. Yine de denemek istiyorsanız doktorunuzla iletişime geçin. Size en doğru tavsiyeyi o verecektir.”
Lenherr, “Kendinizi iyi hissediyorsanız, zencefilin tadını seviyorsanız, herhangi bir sağlık sorununuz yoksa ve ilaç kullanmıyorsanız zencefil shot’larını her gün tüketebilirsiniz,” diyor. “Eklemek istediğim bir nokta da pek çok zencefil shot’ında zerdeçal, limon suyu, cayenne biberi ve elma sirkesi gibi potansiyel olarak başka faydalar sağlayabilecek ilave malzemelerin bulunması.”
Hamilton, “Ne sıklıkta tüketmeniz gerektiği konusunda herkese uyan tek bir yaklaşım yok,” diyor. “Ancak mucizevi tek bir çözüm diye bir şey olmadığını kendimize hatırlatmakta fayda var. Zencefil shot’ları beslenme ya da yaşam tarzımızın diğer alanlarındaki aşırılıkları telafi etmez. Yine de genel bir planın erişilebilir bir parçası olabilir.”
Lenherr, “Yapay tatlandırıcı içermeyen ve meyve suyu oranı düşük, kaliteli zencefil shot’ları satın almanızı öneririm,” diyor. Ancak son birkaç ayda influencer’lar ve beslenme uzmanları kendi ev yapımı tariflerini paylaşmak için Instagram ve TikTok gibi platformları adeta ele geçirdi ve bu tarifler şaşırtıcı derecede popüler hale geldi.
Kendiniz yapmayı düşünüyorsanız, malzemeleri kişisel tercihlerinize göre ayarlayabilir ve daha sağlıklı ve daha taze olması için organik ürünleri tercih edebilirsiniz. Üstelik daha önce zencefil shot’ı satın aldıysanız pahalı olabileceklerini de biliyorsunuzdur. Evde yapmak birkaç sterlin tasarruf etmenizi sağlar.
Mahallenizdeki meyve suyu barında satılan pahalı zencefil shot’larının sizi bu küçük iksirlerin bir tür sihirle hazırlandığına inandırmasına izin vermeyin. Son 20 yılını dünyanın dört bir yanındaki Michelin yıldızlı mutfaklarda geçiren özel şef ve yemek kitabı yazarı Chris Coleby, “Herkes çok fazla ekipmana, tam ölçülere ve hassas bir tarife ihtiyaç olduğunu düşünüyor ama aslında son derece kolay,” diyor.
Bu shot’ları hazırlamak için gereken zencefil, limon, elma ve havuç, markette bulabileceğiniz en uygun fiyatlı ve kolay erişilebilir ürünlerden bazıları. En büyük potansiyel masraf bir meyve sıkacağı olabilir ama aslında ona bile mutlaka ihtiyacınız yok. Coleby, “Düzenli olarak zencefil shot’ı yapmayı planlıyorsanız meyve sıkacağı harika ama evde zaten bir Nutribullet ya da başka bir blender varsa o da işinizi görür,” diyor. “Bunun dışında tek ihtiyacınız olan bir bıçak, kesme tahtası ve suyu süzüp parçaları ayırmak için ince bir süzgeç.”
Denemeye hazır olduğunuzda Coleby başlangıç için aşağıdaki tarifi öneriyor. “Bu, müşterilerim için hazırladığım temel bir tarif,” diyor. “Bu kombinasyonu seviyorum çünkü zencefilin acılığını, limonun ferahlığını, elma ve havucun tatlılığını ve zerdeçalın o hoş topraksı aromasını bir arada sunuyor.”
- 100 g taze zencefil kökü
- 1 büyük limon, kabuğu soyulmuş
- 1 elma
- Yaklaşık 1 inç taze zerdeçal kökü
“Taze zerdeçal bulamıyorsanız yarım çay kaşığı toz zerdeçal da gayet iyi olur,” diyor Coleby.
- 1 havuç
- 150 ml su
Zencefili, limonu, elmayı, zerdeçal kökünü ve havucu iri parçalar halinde doğrayın. Coleby, “Ben kişisel olarak zencefilin ya da zerdeçalın kabuğunu genellikle soymuyorum,” diyor. “Sadece çok iyi yıkıyor ve zarar görmüş kısımları çıkarıyorum. Böylece daha hızlı oluyor, israf azalıyor ve kabuk da besin maddeleri ve lif açısından zengin.”
Tüm malzemeleri blender’dan geçirin ya da meyve sıkacağında sıkın.
İnce bir süzgeçten geçirin.
Bu tarif başlamak için iyi bir nokta ancak malzemelerle oynamaktan çekinmeyin. Coleby, “Üzerine istediğiniz gibi eklemeler yapabilirsiniz,” diyor. “Nane çok yakışıyor. Cayenne biberi de öyle. Üstelik atletik performansı desteklemeye ve metabolizmayı hızlandırmaya da yardımcı olabilir. Elektrolit eklemek için su yerine Hindistan cevizi suyu bile kullanabilirsiniz.”
Taze shot hazırladığınızda bunları 48 saat içinde tüketmeniz gerekiyor. Ancak Coleby, “Önceden hazırlamak istiyorsanız küçük porsiyonlar halinde dondurabilirsiniz,” diyor. “Büyük bir miktar hazırlayın ve ihtiyacınız olan günden bir gece önce dondurucudan çıkarın.”
BU İÇERİK İLK OLARAK BRITISH GQ WEB SİTESİNDE YAYINLANMIŞTIR.
